Ostatnie (późne) kwartety, zwane też Golicynowskimi (od rosyjskiego księcia, który dał Beethovenowi impuls do ich napisania), radykalnie rewolucjonizowały gatunek. Zbudowane są często nie z czterech, ale z większej liczby części – nawet siedmiu. Ich forma i brzmienie było tak nowatorskie i zaskakujące, że przez dłuższy czas wykonywano je bardzo rzadko. W niektórych fragmentach stylizowane są na muzykę wokalną (arioso, recytatyw, chorał). Beethoven każe także wykonawcom stosować nietypową artykulację (bariolage, sul ponticello czy col punto d'arco).
Najstarszym znanym przodkiem Ludwiga van Beethovena był Jan van Beethoven (ur. ~1485). Dziadek kompozytora, Ludwig senior (nid. Lodewijk, (1712-1773), przybył do Bonn z Mechelen w 1733 roku i w tym samym roku poślubił miejscową dziewczynę, Katarzynę Marię Józefę Poll; w 1761 otrzymał posadę kapelmistrza. Ponieważ praca kapelmistrza nie była dobrze opłacana Ludwig musiał się rozejrzeć za dodatkową pracą. Założył on więc małą winnicę. Z tego powodu żona Ludwiga popadła w nałóg pijaństwa a syn Ludwiga – mały Johann van Beethoven "chodził poobdzierany i zaniedbany."[] Przez te zaniedbania Johann van Beethoven (1740-1792) – nie przejawiał już ani podobnego talentu, ani ambicji. Udało mu się jedynie osiągnąć stanowisko tenora w kapeli dworskiej. Ożenił się z Marią Magdaleną Laym z d. Keverich; małżeństwo to miało siedmioro dzieci, z których tylko trzej synowie doczekali dorosłości: Ludwig (najstarszy), Nikolaus Johann i Kaspar Karl. Bracia kompozytora nie byli utalentowani muzycznie.
- I część – w tempie Allegro (z kadecją napisaną przez kompozytora)
- II część – Largo (I, III), Adagio (II, V) lub Andante (IV)
- III część – Rondo oraz Allegro (w IV wyjątkowo Vivace)
Pierwszym koncertem fortepianowym skomponowanym przez Beethovena był młodzieńczy Koncert Es-dur. Pierwszym w całości zachowanym koncertem fortepianowym jest II Koncert fortepianowy B-dur, do którego szkice powstały już przed 1793 rokiem, całość została ukończona w latach 1794-95. II wersja Koncertu fortepianowego B-dur powstała w latach 1798-1801, stąd też późniejsza numeracja i dalszy numer opusowy. Pierwotnie finał Koncertu B-dur stanowiło Rondo B-dur WoO 6, którego partię solową ukończył Carl Czerny. I Koncert fortepianowy C-dur został skomponowany w 1798 roku. Pierwsze dwa koncerty fortepianowe noszą jeszcze cechy koncertów Haydna i Mozarta. III Koncert fortepianowy stworzył przełom w historii gatunku. Dotychczas solista grał z orkiestrą w tle, ewentualnie wchodził w dialog z orkiestrą. Natomiast w tym koncercie, zwłaszcza w cz. I, wielokrotnie odnieść można wrażenie, że solista wchodzi w konflikt z orkiestrą; utwór jest zdecydowanie bardziej dramatyczny niż dawniejsze koncerty o czym świadczy chociażby tonacja c-moll. IV Koncert fortepianowy G-dur rozpoczyna solista – jest to pierwszy w historii tego typu przypadek. Koncert ten określa się niekiedy mianem „Skowronkowy”. Silnie dramatyczna jest II część tego koncertu Andante con moto. Wersja fortepianowa Koncertu skrzypcowego D-dur powstała po jego upadku na premierze. Ciekawą rzeczą jest kadencja z kotłami w I części koncertu. W symfonicznym V Koncercie fortepianowym zwanym „Cesarskim” dramatyzm dzieła tworzy na równi solista i orkiestra.
Kobiety
Bezsprzecznie ważne miejsce w życiu Beethovena zajmowały kobiety, jednakże biografowie dysponują nader skromną liczbą źródeł na temat jego licznych miłości. Przyczyną tego może być fakt, że wszystkie ukochane Beethovena pochodziły z arystokracji, sam kompozytor natomiast nie mógł szczycić się szlacheckim pochodzeniem; w owych czasach związek arystokratki z człowiekiem z niższych sfer – nawet geniuszem – był dla tej pierwszej sprawą wstydliwą i nie mógł zyskać akceptacji rodziny i społeczeństwa. Kompozytor, mimo kilku prób, nigdy się nie ożenił, znane są jednak nazwiska wielu kobiet, które, nierzadko z wzajemnością, kochał; przypuszcza się, że z niejedną z nich utrzymywał stosunki intymne, wielu natomiast dedykował swoje utwory.
Beethoven jest również twórcą trzydziestu dwóch sonat fortepianowych (m.in. tzw. sonata Księżycowa).
W roku 1787 siedemnastoletni Beethoven skorzystał z okazji wyjazdu do Wiednia, ówczesnej stolicy muzyki i muzyków. Tam to, być może, spotkał się z samym Mozartem, który – według anegdoty – zobaczył w nim "chłopca, który zadziwi niebawem cały świat". Niestety, choroba matki (suchoty) już po dwóch tygodniach zmusiła Beethovena do powrotu. Choć zdążył on jeszcze ujrzeć matkę żywą, niebawem zmarła. Po jej zgonie Johann bez reszty oddał się nałogowi i nie był w stanie nawet zarabiać na utrzymanie synów. Faktyczną głową rodziny został wtedy Ludwig, który zaczął pobierać połowę pensji ojca, przyznawanej mu nadal z łaski arcyksięcia; czynił to, by ojciec nie mógł wydać wszystkich pieniędzy na alkohol.
Obecnie Beethoven rozpoznawany jest przede wszystkim jako autor IX Symfonii, wykonywanej w czasie wyjątkowych okoliczności (np. po upadku muru berlińskiego). Fragment jej finału (bez słów) stanowi dziś hymn Unii Europejskiej (zob. "ciekawostki"), dzięki czemu odgrywa rolę politycznego symbolu całej Europy.
Z pozostałych kobiet w życiu Beethovena można wymienić m.in. Bettinę Brentano (także przyjaciółkę Goethego), Therese Malfatti, Dorotheę von Ertmann.
Największa tajemnica życia uczuciowego Beethovena związana jest ze słynnym listem do Nieśmiertelnej Ukochanej (niem. Unsterbliche Geliebte, lepiej tłumaczone przez "wiecznie kochana"). Został on znaleziony po śmierci Beethovena w ukrytej szufladzie biurka, m.in. razem z tzw. Testamentem heiligenstadzkim. Do dziś nie ma wśród badaczy zgody w kwestii enigmatycznej adresatki listu; nie wiadomo nawet z pewnością, dokąd list był adresowany ("K."), kiedy został napisany i czy kompozytor w ogóle go wysłał. Bardzo prawdopodobne jest, że "K." oznacza uzdrowisko Karlsbad, czyli dzisiejsze czeskie Karlowe Wary, list zaś powstał w roku 1812. Gdyby było to prawdą, najpoważniejszą kandydatką na Nieśmiertelną Ukochaną byłaby, jak uważa George R. Marek, Dorothea von Ertmann, jednak ustalenie prawdy graniczy z niemożliwością z powodu niedostatecznej ilości wiarygodnych źródeł.
Ludwig van BeethovenLudwig van Beethoven w 1820
Data i miejsce urodzenia 16 lub 17 grudnia 1770
Bonn, Niemcy Pochodzenie Bonn, Niemcy Data i miejsce śmierci 26 marca 1827
Wiedeń, Austria Instrument Fortepian Zawód Muzyk, kompozytor Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Ludwig van Beethoven (ur. 16 lub 17 grudnia 1770 roku w Bonn, ochrzczony 17 grudnia 1770, zm. 26 marca 1827 w Wiedniu) – kompozytor niemiecki. Prekursor romantyzmu w muzyce.
Pochowany został na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu.
Ciekawostki
- Beethoven był pierwszym kompozytorem, który systematycznie stosował numerację opusową w swoich utworach.
- Fragment finału IX symfonii d-moll, op. 125 z kantatą do słów Ody do radości Friedricha Schillera (jednak tylko melodia, bez tekstu) został przyjęty jako hymn Unii Europejskiej (w opracowaniu Herberta von Karajana)
- tzw. X symfonia Es-dur to próba rekonstrukcji pierwszej części (Andante-Allegro-Andante) X, niedokończonej symfonii Beethovena, dokonana na podstawie szkiców kompozytora przez Barry'ego Coopera w 1990 r. Na rynku dostępne są także jej wykonania.
- Jak wykazały badania naukowe przeprowadzone na początku XXI wieku, przyczyną głuchoty i wielu innych dolegliwości, a w końcu także śmierci Beethovena było zatrucie ołowiem. Głównym sprawcą zgonu wedle najnowszych hipotez mógł być lekarz Beethovena, Andreas Wawruch, kurujący kompozytora m.in. okładami zawierającymi ołów. Przypuszczenie takie wysunął patolog Christian Reiter: zbadawszy włosy kompozytora stwierdził on, że stężenie ołowiu w jego organizmie gwałtownie rosło po wizytach lekarza . Warto jednak zauważyć, że kompozytor był już wcześniej zatruty ołowiem: stężenie tego metalu w jego organizmie przekraczało normę blisko stukrotnie. Przyczyną ołowicy mogły być naczynia lub wody lecznicze zawierające ołów. Kuracja Wawrucha była więc prawdopodobnie jedynie "postawieniem kropki nad i".
Bibliografia
- George R. Marek, Beethoven. Biografia geniusza. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1976, wyd. 2. Seria "Biografie sławnych ludzi".
- Stefania Łobaczewska, Beethoven. PWM (Polskie Wydawnictwo Muzyczne), Kraków 1953, wyd. 1; PWM, Kraków 1975, wyd. 2. (seria "Maöe monografie muzyczne")
- Ates Orga, Beethoven. PWM, Kraków 2001 (seria "Ilustrowane biografie wielkich kompozytorów")
- Romain Rolland, Życie Beethovena. PWM, Kraków 1973.
- Zofia Lissa, Polonica Beethovenowskie. Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1970.
- Stanisław Haraschin, Koncerty fortepianowe Beethovena. PWM, Kraków 1954. (seria "Biblioteka słuchacza koncertowego")
- D. Gwizdalanka Beethoven: klasyk chmurny i zbuntowany, w: Historia muzyki 2, Kraków (PWM) 2006, s. 164-180
Zobacz też
- Fidelio – opera Beethovena
- symfonie Ludwiga van Beethovena
- koncerty fortepianowe Beethovena
- I część – w formie allegra sonatowego; czasem także z wolnym wstępem (I, II, IV, VII)
- II część – wolna
- III część – menuet (I, VIII), scherzo (pozostałe)
- IV część – szybka, w formie allegra sonatowego (z wolnym krótkim wstępem) lub ronda
Standardowa instrumentacja to: dwa flety, dwa oboje, dwa klarnety, dwa fagoty, dwie waltornie, dwie trąbki, kotły oraz smyczki: I skrzypce, II skrzypce, altówki, wiolonczele, kontrabasy. W tabeli podano tylko różnice względem wymienionego składu.
Twórczość
Beethoven był twórcą nowego myślenia muzycznego, które odcisnęło się piętnem nie tylko na epoce romantyzmu, ale i następnych. Rozluźnił klasyczne podejście do formy, harmonii, orkiestracji, wzbogacił technikę instrumentalną i kolorystykę, w nowoczesny sposób potraktował fortepian. Był przede wszystkim wielkim symfonikiem; w swoich symfoniach do perfekcji doprowadził formę sonatową, był niedościgłym mistrzem w pracy przetworzeniowej. Był twórcą rewolucyjnym: zwiększył liczbę części w cyklu sonatowym, poszerzył skład orkiestry, w niespotykany sposób łączył ze sobą instrumenty, wprowadził do symfonii formy wokalne, stosował środki ilustracyjne, obce sztywnym kanonom symfonicznej tradycji szkoły mannheimskiej, z której wyrósł.
Zmarł późnym popołudniem (o 17:45) 26 marca 1827 roku. Ostatnim jego gestem według anegdot było wyciągnięcie ku górze zaciśniętej pięści; wersji ostatnich jego słów jest kilka, m.in.: (prawdopodobnie prawdziwa) "Plaudite, amici, comoedia finita est" (Klaszczcie, przyjaciele, komedia skończona – ostatnie zdanie rzymskich komedii), "Szkoda, szkoda, za późno...!" (powiadomiony o przybyciu butelek wybornego wina, przysłanych mu z ojczystej Nadrenii), "W niebie będę słyszał". Podobno nad Wiedniem rozpętała się wówczas ogromna burza.
W drobnych utworach: miniaturach fortepianowych i pieśniach, zwłaszcza z cyklu Do dalekiej ukochanej widoczne jest nadejście schubertowskiego mistrzostwa pieśni romantycznej.
Trzy okresy twórczości
Dorobek kompozytorski Beethovena jest zazwyczaj dzielony na trzy okresy: wczesny (tzw. klasyczny), środkowy (tzw. heroiczny) i późny (tzw. romantyczny). W ujęciu tym okres wczesny trwa do roku 1800, środkowy rozciąga się od r. 1801 r. do r. 1814, późny natomiast zaczyna się w r. 1815 (trzeba zaznaczyć, że podane daty są orientacyjne).
Dojrzałość
W 1792 roku Beethovenowi udało się zamieszkać w Wiedniu na stałe. Z początku pobierał nauki kompozycji u J. Haydna, J. Schenka, J. Albrechtsbergera i A. Salierego, jednak z żadnego nauczyciela nie był zadowolony. Zyskał sympatię grona bogatych mecenasów i wielbicieli jego talentu, do których zaliczali się m.in.: Karl Alois Johann-Nepomuk Vinzenz ks. Lichnowsky, ks. Joseph Franz Maximilian Lobkowitz, ks. Ferdinand Johann Nepomuk Kinsky, ks. Andriej Kiryłłowicz Razumowski, Moritz hr. von Fries; przyjaźnił się też m.in. z Ferdinandem hr. von Waldsteinem i swoim wieloletnim uczniem, arcyksięciem Austrii, późniejszym arcybiskupem Ołomuńca, Rudolphem Johannem Josephem Habsburgiem. Arcyksiążę za wszelką cenę starał się zatrzymać Beethovena w Wiedniu, m.in. wypłacając kompozytorowi, wraz z książętami Kinskym i Lobkowitzem, roczną pensję w wysokości 4 tysięcy guldenów. Beethoven odwdzięczył się mecenasowi, dedykując mu większą liczbę utworów niż komukolwiek innemu.
Główne cechy:
Życie
Pochodzenie
Jego przodkowie byli katolickimi rolnikami z terenów dzisiejszej Belgii ("van" przed nazwiskiem nie oznacza – jak w języku niemieckim – rodowodu szlacheckiego, lecz jest typowe dla nazwisk niderlandzkich). Istnieją dwie główne hipotezy o pochodzeniu nazwiska van Beethoven, które figuruje już w XIII-wiecznych kronikach. Według pierwszej w nich, oznacza ono "z buraczanych ogrodów, pól, gospodarstw" (beet – burak, hoven – "ogrody", także w znaczeniu ziemi razem z budynkami). Druga hipoteza wskazuje na inne rdzenie: bet- (lepszy, -a, -e) i ouwe (gleba); jest faktem, że istniała we Flandrii miejscowość Betouwe, w późniejszych wiekach pisana "Bethove" i "Bethoven" – nazwisko van Beethoven mogło zatem należeć do osadników, którzy znaleźli gdzieś lepszą ziemię.
powstają głównie utwory kameralne z udziałem fortepianu (Opus 1 – Tria fortepianowe) styl tradycyjny, niejednokrotnie podobny do Haydna i Mozarta, acz wyraźnie indywidualna dynamika, a zwłaszcza crescenda prowadzące ku nagłemu piano, typowe części w utworach cyklicznych:- sonata z obszerną ekspozycją z wieloma tematami i stosunkowo krótkim przetworzeniem,
- rozbudowana część liryczna z ornamentowaną melodią,
- menuet (pomimo nazwy scherzo),
- "lekki" finał w stylu galant,
Okres środkowy (heroiczny) rozpoczął się wkrótce po kryzysie osobistym kompozytora, wywołanym odkryciem postępującej i nieodwracalnej głuchoty. Cechuje go preferowanie dużych form, niosących idee walki z losem i bohaterstwa. Okres ten obfituje w znane dzieła Beethovena, wśród których znajduje się m.in. sześć symfonii (III – VIII), IV i V Koncert fortepianowy, Koncert potrójny, Koncert skrzypcowy, pięć kwartetów smyczkowych (nr. 7-11), kolejne siedem sonat fortepianowych (m. in. tzw. Sonata Księżycowa op. 27/2, Waldsteinowska op. 53 i Appassionata op. 57), sonata skrzypcowa A-dur Kreutzerowska op. 47 i jedyna opera kompozytora, Fidelio op. 72.
Główne cechy:
- 9 symfonii (patrz niżej)
- 5 koncertów fortepianowych (patrz niżej)
- Koncert skrzypcowy D-dur op. 61
- Koncert potrójny C-dur na skrzypce, wiolonczelę i fortepian op. 56
- 11 uwertur; uwertury koncertowe:
- opera Fidelio op. 72 (3 wersje: 1805, 1806, 1814)
- kantaty i dzieła sakralne, w tym:
- Missa solemnis (Msza uroczysta) D-dur op. 123,
- Msza C-dur op. 86,
- oratorium Chrystus na Górze Oliwnej (Christus am Ölberge) op. 85
- utwory fortepianowe: 32 sonaty, w tym:
- Sonata quasi una fantasia cis-moll op. 27/2 (zwana Księżycową),
- Patetyczna c-moll op. 13,
- Waldsteinowska C-dur op. 53,
- Appassionata f-moll op. 57,
- Das Lebewohl/Les Adieux (Pożegnanie) Es-dur op. 81a (jedyna programowa sonata Beethovena);
- Grosse Sonate für das Hammerklavier B-dur op. 106
- oprócz sonat liczne bagatele, w tym słynna Dla Elizy WoO 59;
- utwory kameralne:
- 10 sonat na skrzypce i fortepian (Wiosenna F-dur op. 24),
- 5 sonat na wiolonczelę i fortepian,
- 16 kwartetów smyczkowych (6 kwartetów op. 18, 3 kwartety op. 59 tzw. Kwartety Razumowskie, Harfowy (Harfenquartett) Es-dur op. 74, Quartetto serioso f-moll op. 95, oraz późne kwartety (Kwartety Golicynowskie): Es-dur op. 127, B-dur op. 130, Wielka Fuga op. 133 (będąca pierwotnie finałem op. 130), cis-moll op. 131, a-moll op. 132 i F-dur op. 135 (ostatni ukończony utwór kompozytora); (patrz niżej)
- 7 triów fortepianowych (najpopularniejsze: Duch (Geistertrio) D-dur op. 70/1, Arcyksiążęce B-dur op. 97),
- 5 triów smyczkowych
- utwory na inne obsady kameralne: kwintety, sekstety, septet, oktet
Symfonie
Ludwig van Beethoven skomponował 9 symfonii. Symfonie te w większości podążają za schematem:
bardzo silne kontrasty upodobanie do wielkich form wariacyjnych, komplikacja faktury, nasilenie kontrapunktu, charakterystyczne tryle – „grzmot w basach”, melodia bardzo odległa od tradycji: czasem wokalna, ale wtedy w stylu recytatywu lub ariosa, albo „postrzępiona”, czyli rozbita na pojedyncze motywy, albo wręcz osobne dźwięki.Spis utworów
Ludwig van Beethoven skomponował:
Niedługo po swym przyjeździe do Wiednia Beethoven zaprzyjaźnił się z rodziną Brunsvików, należącą do węgierskiej szlachty. Szczególnie zażyłe stosunki utrzymywał z siostrami Therese i Josephine Brunsvik. Podczas gdy z Therese nie łączyło go najprawdopodobniej nic ponad przyjaźń, Josephine darzył w okresie 1804-1807 głębokim uczuciem. Josephine jednak nie podjęła decyzji o zaangażowaniu się w związek i ich stosunki praktycznie urwały się na jesieni roku 1807.
Symfonie Ludwiga van Beethovena symfonia tonacja opus rok nazwa dedykat instrumentacja nowatorskie rozwiązania odnośnik I C-dur 21 1799 baron Gottfried van Swieten standardowa link II D-dur 36 1801-1802 książę Lichnowski standardowa w III części scherzo zamiast menueta link III Es-dur 55 1803-04 Eroica książę Franz Joseph von Lobkowitz trzy waltornie marsz żałobny zamiast części wolnej, wariacje w IV części link IV B-dur 60 1806 książę Franz von Oppersdorff jeden flet link V c-moll 67 1804-1808 w wydawnictwach anglojęzycznych: Fate Symphony (Symfonia losu/przeznaczenia) książę Franz Joseph von Lobkowitz i książę Razumowski w IV części (tylko) dodatkowo: flet piccolo, kontrafagot i trzy puzony części III i IV grane attacca, w IV reminiscencja cz. III link VI F-dur 68 1807-1808 Pastoralna książę Franz Joseph von Lobkowitz i książę Razumowski w IV części (tylko) dodatkowo: flet piccolo, w IV i w V – dwa puzony symfonia programowa; pięcioczęściowa struktura link VII A-dur 92 1811-1812 hrabia Moritz von Fries standardowa link VIII F-dur 93 1811-1812 standardowa link IX d-moll 125 1822-1824 w wydawnictwach anglojęzycznych – Choral (Chóralna) król Fryderyk Wilhelm III cztery waltornie; w II dodatkowo trzy puzony, w IV dodatkowo: flet piccolo, kontrafagot i trzy puzony, triangiel, talerze (czynele), wielki bęben, chór mieszany, soliści zamiana miejscami cz. II i III (części wolnej i scherza), wprowadzenie chóru i kwartetu wokalnego linkKoncerty fortepianowe
Beethoven zdobył sławę najpierw wirtuoza fortepianu. Dla siebie skomponował 7 koncertów fortepianowych w latach 1784-1811. Wszystkie koncerty zbudowane są z trzech części:
Dzieciństwo i młodość
Muzyczne zdolności Ludwiga ujawniły się bardzo wcześnie, przez co ojciec zapragnął uczynić z syna cudowne dziecko, podobne Mozartowi; nie miał jednak wystarczająco dużo wiedzy, talentu ani cierpliwości, by zrealizować to zamierzenie, a i geniusz jego syna rozwijał się inaczej, niż u Mozarta. Ponadto, Johann nadużywał alkoholu i nierzadko zachowywał się agresywnie w stosunku do żony i dzieci (w późniejszych latach Beethoven nigdy o nim nie wspominał, podczas gdy matkę darzył ogromną miłością, a jej portret zawsze stał na jego biurku). I choć to pod kierunkiem ojca chłopiec rozpoczął karierę pianisty w wieku 8 lat (pierwszy koncert dał w Kolonii), to już niebawem Johann zaczął wynajmować synowi lepszych nauczycieli. Najważniejszym z nich był niewątpliwie kompozytor i organista Christian Gottlob Neefe, który zaznajomił młodego Beethovena z muzyką Jana Sebastiana Bacha i rozkochał w niej: Bachowski cykl preludiów i fug "Das Wohltemperierte Klavier" Beethoven znał na pamięć.
Cieniem na jego życiu położyły się problemy materialne (nie zarabiał mało, ale bardzo nieregularnie) oraz kłopoty z wychowywaniem bratanka Karla, o opiekę nad którym zabiegał po śmierci swego brata Kaspara Karla (uważał, że wdowa po nim, Johanna, jest zbyt rozwiązła, by opiekować się synem); mimo wielkiej miłości do bratanka, Beethoven zupełnie nie nadawał się do wychowania dziecka. Jeszcze przed rokiem 1819, z powodu całkowitej głuchoty, zmuszony był porozumiewać się z otoczeniem wyłącznie za pomocą tzw. zeszytów konwersacyjnych (Konversationshefte). Powstał w ten sposób unikatowy historyczny zapis, w którym zawarte są dyskusje na tematy muzyczne i inne; daje to biografom nieomal wgląd w myśli kompozytora. Dzięki przyjacielowi i pierwszemu biografowi Beethovena, Antonowi Schindlerowi, część z nich (138) zachowała się do dnia dzisiejszego.
Relatywnie najpopularniejszymi jego symfoniami są III, V, VI i IX, ale cały cykl 9 symfonii stanowi żelazny repertuar orkiestr całego świata.
Ważną rolę w biografii Beethoven odegrała Anna Maria Erdödy (née Niczky), także węgierska arystokratka. Bezsprzecznie przyjaźniła się z Beethovenem (kompozytor nazywał ją swoim spowiednikiem), prawdopodobnie jednak nie zostali kochankami.
Jako kompozytor Beethoven zdobył uznanie, a nawet popularność, chociaż nie starał się przypodobać publiczności. Wręcz przeciwnie, świadomie pisał „trudną muzykę”, niejednokrotnie ignorując przyzwyczajenia wykonawców i słuchaczy. (...) Odwaga przeciwstawiania się konwencjom sprawiła, że potomni uznali Beethovena za symbol niezależności w sztuce. Stał się uosobieniem artysty bezkompromisowego, a nawet „zbuntowanego”, artysty-obywatela, który poprzez sztukę zaangażował się w sprawy świata i polityki, a tworzył jedynie z wewnętrznej potrzeby.Mit Beethovena opierał się też na jego głuchocie – obrazował kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków. Liczne anegdoty podkreślały jego roztargnienie.
W okresie 1796-1798 wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. Postępująca choroba doprowadziła go niemal do samobójstwa; świadectwem zmagań Beethovena z sobą samym jest słynny testament heiligenstadzki (Heiligenstädter Testament) (1802). Po kilku latach heroicznych zmagań, Beethoven musiał w końcu całkowicie zaprzestać publicznych występów, toteż poświęcił się wyłącznie pracy kompozytorskiej.
Beethoven jako symbol
Znaczenie i rola Beethovena wykraczają poza historię muzyki. Jego postawa twórcza rzutowała na wyobrażenia o artyście przez wiele pokoleń. Na temat tego fenomenu D. Gwizdalanka pisze m.in.:
Belgien - Hotels weltweit 446bser395test446 krótkowzroczność Jesienny deszcz- Czerwone Gitary STS sklep calivitaKwartety smyczkowe
Wczesny cykl sześciu kwartetów op. 18 nawiązuje do tradycji Haydna. Zmianę przyniosły trzy Kwartety smyczkowe op. 59, zwane Kwartetami Razumowskiego, gdyż napisane dla zespołu księcia Razumowskiego i jemu dedykowane. Są dłuższe od wcześniejszych i z racji swego pełnego brzmienia bywały nawet transkrybowane na orkiestrę smyczkową. Sprawiają wrażenie symfonii na kwartet smyczkowy, i to nie tylko z powodu wyjątkowych rozmiarów. Dłuższe odcinki rozwijają się podobnie jak rozbudowane frazy w symfoniach. Krótkie epizody wzorowanych są na technice przeciwstawiania sobie różnych grup instrumentów w orkiestrze.
Loft conversion specialists Praca w domu darmowe mp3 zakłady Hobbywyraźnie nasilają się kontrasty w melodii, rytmie, dynamice i artykulacji, „heroiczny” charakter wielu utworów melodia coraz dalsza od tradycyjnej, wokalnej (Wagner: „Beethoven wynalazł melodię instrumentalną”) zanika ornamentacja coraz większe zróżnicowanie form, a w utworach czteroczęściowych:- ekspozycja skraca się, a przetworzenie i koda wydłużają,
- części powolne zmniejszają rozmiary, albo wręcz zanikają,
- scherza obfitują w niespodziewane akcenty i synkopy,
- finały nabierają większej wagi, a nawet stają się kulminacją całego cyklu,
Ostatni (romantyczny) okres twórczości Beethovena rozpoczął się ok. roku 1815. Dzieła tego okresu charakteryzują się wielką głębią intelektualną, licznymi innowacjami formalnymi i silnie osobistym wyrazem. Na przykład Kwartet smyczkowy op. 131 złożony jest z siedmiu połączonych części, zaś w finale IX Symfonii do orkiestry dołącza kwartet solistów i chór mieszany. Inne ważne dzieła tego okresu to msza symfoniczna Missa Solemnis op. 123, ostatnie pięć kwartetów smyczkowych, tzw. Kwartety Golicynowskie, wraz z potężną Wielką Fugą op. 133, oraz ostatnie pięć sonat fortepianowych, m.in. Hammerklavier op. 106.
W okresie wczesnym (klasycznym) Beethoven podąża ścieżką wytyczoną przez swoich wielkich poprzedników, Haydna i Mozarta, jednak odkrywa już nowe kierunki twórczości i stopniowo poszerza ramy i ambicje swoich dzieł. Do ważnych utworów pierwszego okresu należą: I i II symfonia, pierwsze 6 kwartetów smyczkowych op. 18, pierwsze 3 koncerty fortepianowe, i pierwsze dwadzieścia sonat fortepianowych, w tym słynna Patetyczna op. 13
Ostatnie lata przyniosły kompozytorowi dowody wielkiego uznania: został członkiem szwedzkiej Akademii Nauk, otrzymał od Ludwika XVIII złoty medal za Mszę uroczystą (Missa Solemnis D-dur op. 123).
Główne cechy
Najbardziej chyba znaną spośród nich była poznana około roku 1800 Giulietta Guicciardi, której imię zostało unieśmiertelnione przez Sonatę fortepianową cis-moll op. 27/2 (tzw. "Księżycową"). Doszło nawet do zaręczyn, jednak ojciec narzeczonej nie zgodził się ostatecznie na ślub.